BOD و COD: شاخص‌های کیفیت فاضلاب(Wastewater Quality Indicators)

هر ماده قابل اکسایش و کاهش در آب یا پساب می‌تواند توسط فرایندهای میکروبی(بیوشیمیایی) یا واکنش های شیمیایی اکسید شود، امری که باعث کاهش میزان اکسیژن در آب می­شود. بنابراین تغییر میزان اکسیژن آب در اثر فرآیندهای یاد شده میتواند معیار مناسبی جهت میزان ناخالصی ها و آلاینده های آب باشد. میکروارگانیسم های هوازی موجود در آب برای مصرف مواد آلی مغذی موجود در آن طی واکنش‌های بیوشیمیایی به مقدار مشخصی اکسیژن نیاز دارند که به آن اکسیژن مورد نیاز بیولوژیکی(Biochemical Oxygen Demand یا به اختصار BOD) می گویند؛ پارامتری که نشان دهنده ی مقدار مواد آلی زیست تخریب پذیر موجود در آب می­باشد. اصطلاح BOD5 مقدار اکسیژن مصرف‌شده توسط اکسیداسیون بیوشیمیایی مواد تشکیل‌دهنده آب یا پساب طی یک دوره ی 5 روزه می باشد. مقدار کل اکسیژن مصرفی در زمان واکنش‌های بیوشیمیایی که تا پایان آن مصرف می‌شود نیز  BOD نهایی نامیده می‌شود. از آنجایی که BOD نهایی زمان بر است، BOD5 به عنوان واحد اندازه‌گیری ارتباط اثرات آلودگی، تقریباً بطور جهانی تصویب شده است. اگر BOD كم باشد آب پاك و فاقد میکروارگانیسم های هوازی است. 

bod

بطری های اندازی گیری BOD

همچنین اکسیژن مورد نیاز شیمیایی(Chemical Oxygen Demand یا به اختصار COD) مقدار اکسیژن لازم برای انجام واکنش های اکسیداسیون در مقداری مشخصی آب است که برای اندازه گیری آن میتوان از ترکیبات اکسنده­ ی قوی مانند پتاسیم دی کرومات استفاده کرد.

واحد گزارش BOD و COD برحسب میلی گرم اکسیژن بر لیترmg/L می باشد.

برای ترکیبات آلی موجود در آب، BOD مقیاس مناسب­تری است، چراکه طی آزمون COD مواد معدنی موجود  نیز قابلیت اکسایش دارند. همچنین هیچ ارتباط کلی بین BOD پنج‌روزه و BOD نهایی و COD وجود ندارد. ممکن است بتوان این نوع ارتباط را در یک جریان خاص از فاضلاب برای آلاینده‌های خاص تعمیم داد اما این نوع ارتباط برای آلاینده‌های دیگر پساب در یک جریان دیگر قابل استفاده نخواهند بود. چرا که ترکیبات هر جریان فاضلابی متفاوت است.